Nên mua coin nào đầu tiên: tư duy blue-chip

Người mới vào crypto dễ mắc nhất tật này: dán mắt vào bảng giá, thấy đồng nào hôm nay tăng mạnh nhất là muốn mua đồng đó, thấy mua Bitcoin "chậm quá, không có sức bùng". Mấy đồng "tiềm năng" đu theo kiểu đó rất có thể giảm nửa, hoặc mất hút luôn. Đây chẳng phải đúng bộ lỗi cũ hồi mới chơi cổ phiếu, đu cổ phiếu đầu cơ kịch trần rồi bị chôn, đổi cái vỏ crypto diễn lại một lần à? Chọn đồng coin đầu tiên, thật ra chẳng cần khôn ngoan gì nhiều, bê những lẽ thường bạn rèn từ chơi cổ phiếu sang là đủ.

Cho thẳng đáp án: BTC trước, rồi đến ETH

Không vòng vo, kết luận đặt đây trước: đồng coin đầu tiên của người mới nên là Bitcoin (BTC), kế đó là Ethereum (ETH). Chỉ hai cái này, đừng nghĩ nhiều.

Lẽ này giống mở tài khoản chứng khoán mới nên mua gì trước. Một người chưa từng mua cổ phiếu, bạn sẽ khuyên họ khoản đầu vào lớn ngay một cổ phiếu đầu cơ vốn nhỏ chưa nghe tên bao giờ, hay từ blue-chip vốn lớn, quỹ chỉ số diện rộng — loại "khó chết hẳn" — vào trước? Câu trả lời tự rõ. Trong thế giới crypto, BTC và ETH thường được ví với vai "blue-chip" đó: quy mô lớn, thanh khoản cao và có nhiều tài liệu công khai để tìm hiểu. Điều đó không có nghĩa là chúng an toàn hay không thể giảm sâu; nó chỉ có nghĩa là bạn bắt đầu ở nơi dễ kiểm chứng thông tin hơn.

Vì sao là hai cái này, mà không phải cái khác

Cụ thể BTC và ETH dựa vào đâu ngồi chiếc ghế "blue-chip", có mấy lẽ cứng:

Vốn hóa lớn, thanh khoản cao. Thị trường của chúng lớn, người mua bán đông, nên lệnh của bạn dễ khớp hơn, khác với coin nhỏ vừa bán là giá tụt một đoạn (thứ hạng vốn hóa ở từng thời điểm xem trên bảng xếp hạng vốn hóa CoinGecko). Cũng như cổ phiếu thanh khoản cao: giá khó bị chính lệnh của bạn làm xô lệch.
Đã qua nhiều chu kỳ thị trường. Không khoản đầu tư nào bảo đảm không lỗ, BTC và ETH cũng vậy. Điểm khác là chúng đã tồn tại qua nhiều vòng tăng giảm, nên bạn có lịch sử giá dài để tham khảo — đó là dữ liệu để tự đánh giá rủi ro, không phải lời bảo đảm cho tương lai.
Dễ nghiên cứu. Chúng là gì, vận hành thế nào, giá trị đến từ đâu — đều có rất nhiều tài liệu công khai để tra cứu. Về Bitcoin, mời đọc Bitcoin là gì; về Ethereum, đọc Ethereum là gì. Nhờ vậy bạn hiểu mình đang mua gì, chứ không lao theo lời hô hào của người khác.

Vì sao hai đồng này được gọi là "blue-chip" của thế giới crypto, khoảng cách với coin rác thường rốt cuộc lớn cỡ nào, đã được phân tích kỹ trong "BTC và ETH có tính là blue-chip của thế giới crypto không", muốn đào sâu thì đọc bài đó.

Vì sao tôi khuyên bạn đừng đụng coin rác

"Altcoin" (coin rác, coin thay thế) là một tên gọi chung, chỉ cả đám coin ngoài BTC, ETH. Trong đó không phải không có thứ tốt, nhưng với người mới, lời khuyên của tôi thẳng thừng: giai đoạn đầu đừng đụng. Lý do dân chứng khoán nghe là hiểu:

Có những đồng chỉ là bản crypto của cổ phiếu khái niệm rác. Không có kinh doanh thật, không có người dùng thật, hoàn toàn dựa câu chuyện và hô hào để đỡ giá. Bạn thấy bao nhiêu cổ phiếu đầu cơ bám khái niệm, kéo một sóng rồi sụp? Crypto loại này chỉ nhiều không ít, mà lại không có biên độ giá giúp bạn đạp phanh.
Rất nhiều được thiết kế để thu hoạch người mới. "Kéo lên xả hàng" là chiêu kinh điển nhất của crypto: đội lái gom giá thấp, thuê người đi khắp nơi hô "tiềm năng trăm lần", đợi người mới như bạn đu vào ôm hàng, họ xả ở đỉnh rồi đi, bạn đứng trên đỉnh núi. Cách nhận diện trọn vẹn loại chiêu này tôi viết trong bài về các cú lừa, trước khi mua bất kỳ coin nhỏ nào mạnh mẽ khuyên đọc.
Thanh khoản kém, giá dễ giật mạnh trong chớp mắt (râu nến dài). Với coin vốn hóa nhỏ, một lệnh lớn là đẩy giá tức thì ra vị trí vô lý, lệnh cắt lỗ của bạn có thể bị quét sạch trong một khoảnh khắc không báo trước. Chuyện này trong thị trường không có biên độ giá đỡ, dữ hơn cổ phiếu nhiều.

Nhớ một câu: mấy coin nhỏ "bỏ lỡ nó là bỏ lỡ một thời đại" bạn lướt thấy, phần lớn là người ta muốn bạn ôm hàng. Cái này với mấy "tin nội bộ", "cổ phiếu bò chắc lãi" bạn nghe hồi chơi cổ phiếu, bản chất là một. Đợi bạn thật sự nắm được nết của thị trường này qua BTC, ETH rồi, bàn nghiên cứu coin khác cũng chưa muộn.

Lấy con mắt chứng khoán, lọc trước phần lớn coin

Dù bạn không định đụng coin rác, cũng sẽ luôn lướt thấy đủ loại coin, bị đủ kiểu người mời mọc. Đây tặng bạn một bộ "lọc nhanh" bê thẳng từ chứng khoán, tự hỏi mình mấy câu, đa số coin tại chỗ là bị bạn loại:

Nó lên được mặt bàn ở sàn chủ lưu không? Dân chứng khoán đều hiểu, một mã vào được rổ chỉ số lớn, với một mã lúc nào cũng có thể bị cảnh báo, hủy niêm yết, là hai đẳng cấp hoàn toàn khác. Crypto cũng tương tự: coin đến cả Binance đầu bảng còn không lên, chỉ giao dịch được ở mấy sàn nhỏ vô danh, rủi ro tăng vọt. Người mới cứ ghim coin vốn hóa cao trong nền tảng chủ lưu, đừng đi mấy ngóc ngách đào bới.
Nó giải quyết vấn đề thật nào, hay chỉ có một câu chuyện? Bạn nghiên cứu một cổ phiếu, sẽ xem nó làm ăn gì, có lời không. Xem một đồng coin cũng vậy: nó có công dụng thật, người dùng thật không, hay cả bài toàn là "lật đổ", "cách mạng", "cái X tiếp theo" — mấy từ kể chuyện? Chỉ có chuyện, không có kinh doanh, về cơ bản là bản crypto của cổ phiếu khái niệm rác.
Ai đang bảo bạn mua? Chứng khoán kỵ nhất nghe tin ôm hàng. Crypto hô hào còn man rợ hơn — KOL, bạn nhóm, cái gọi là "thầy" dẫn bạn đu, bạn phải nghĩ ngược: vì sao họ muốn miễn phí cho bạn kiếm tiền? Phần nhiều là họ gom trước, đợi bạn ôm hàng.
Đĩa của nó lớn cỡ nào, chip tập trung trong tay ai? Điểm này cùng lẽ với xem lượng lưu hành, tỷ lệ nắm giữ của cổ đông lớn ở cổ phiếu. Một đồng coin lượng lưu thông rất nhỏ, chip tập trung cao độ trong tay vài địa chỉ, mấy ông lớn động tay là chơi đùa giá trong lòng bàn tay, nhỏ lẻ chính là rau chờ cắt. Vốn hóa, lượng lưu thông mấy chỉ số crypto này xem thế nào, người mới giai đoạn đầu khỏi đào sâu.

Cái hay của bộ lọc này là, nó không cần bạn thành chuyên gia crypto — lẽ thường bạn rèn từ chơi cổ phiếu là đủ dùng. Hỏi xong bốn câu, đồng nào không trả lời được thì gạt ra. Những đồng còn lại, dù trông "ra dáng", cũng nên cho vào danh sách theo dõi trước, dùng BTC, ETH nắm rõ thị trường rồi tính. Giai đoạn người mới, bỏ lỡ vài cơ hội, kém xa tầm quan trọng của việc né vài cái bẫy.

Tư duy blue-chip: khoản đầu rốt cuộc phân bổ thế nào

Bê kỷ luật vốn của chứng khoán sang, khoản đầu tôi tặng bạn ba lời khuyên rất thực:

Chỉ dùng tiền nhàn rỗi, và khoản đầu phải nhỏ. Cứ coi khoản này là đóng "học phí" — mất sạch cũng không ảnh hưởng đời sống. Mục tiêu cốt lõi giai đoạn đầu của người mới không phải kiếm tiền, mà là sống mà nhìn hiểu thị trường.
BTC làm chính, ETH làm phụ. Không biết chia thế nào? Đơn giản thôi, phần lớn để Bitcoin, phần nhỏ để Ethereum, lập cảm giác có vị thế trước. Khác biệt định vị hai cái thì hai bài trước đã giảng thấu, đọc xong tự có ý.
Đừng nghĩ vào một phát, cân nhắc chia nhiều lần / mua đều. Crypto biến động dữ hơn cổ phiếu nhiều, một lần dồn hết tiền vào, vị mua đúng đỉnh núi không dễ chịu. Bê chiến lược mua đều bạn từng dùng thời chơi cổ phiếu sang, mua chia lần, bình quân giá vốn, cảm xúc cũng vững hơn nhiều.

Một hiểu lầm thường gặp của người mới tiện chỉ ra: đừng coi "đổi thành USDT" là "mua coin lời rồi". USDT chỉ là "vị tiền mặt" của crypto, cầm nó bản thân không lên, tác dụng của nó là chỗ neo vốn giữa các lần mua bán, cùng ý với khoản tiền đứng yên trong tài khoản chứng khoán khi bạn chưa mua cổ phiếu.

Nghĩ rõ là bắt tay, thử số nhỏ chạy trước

Chuyện chọn coin nghĩ rõ rồi, còn lại là bắt tay. Quy trình gần như khớp từng cái với mở tài khoản chứng khoán, chuyển tiền, đặt lệnh mua cổ phiếu năm xưa, chỉ đổi bộ thuật ngữ. Các bước đầy đủ — đăng ký, xác minh, nạp tiền, mua vào — xem "Cách đăng ký Binance: KYC từ A đến Z" rồi làm theo; cụ thể đối chiếu từng bước mua khoản đầu tiên, xem "Dân chứng khoán mua lệnh Bitcoin / USDT đầu tiên thế nào".

Cuối cùng dặn lại một lần ba câu cốt lõi: đồng đầu tiên chọn BTC, kế đó ETH; đừng đụng coin rác; chỉ dùng tiền nhàn rỗi, thử số nhỏ chạy trước. Giữ ba câu này, bạn đã né được phần lớn cái bẫy của người mới. Muốn nối cả con đường nhập môn lại nhìn, quay về bài tổng cương nhập môn.

Đọc thêm

Bitcoin.org — muốn hiểu thật đồng coin đầu tiên, trang nhập môn của bitcoin.org là chỗ bắt đầu hợp lý.
Ethereum.org — nguồn một tay về đồng coin thứ hai Ethereum.
Binance Academy: cách nghiên cứu một dự án crypto — khi nào muốn xem coin ngoài BTC/ETH, dùng bộ khung này làm bài trước.